Laten resoneren

Over enkele weken begint weer een retraite Innerlijke verbinding maken. Hoewel al mijn programma’s hun eigen ingang hebben naar de essentie van het zijn, is deze misschien wel het meest diep en direct. 
 
Niet laten meeslepen
We beginnen zoals altijd bij het begin: hoe los te breken uit het voortdurende meespelende gevecht met je gedachten en emoties. Gewaarzijn heb je 24 uur per dag, maar mindfulness niet altijd. Mindfulness als de beoefening van gewaarzijn is gericht op objecten die ondersteunend kunnen zijn. We letten op automatisch handelen, ademhalen, eten, maar ook horen, en zelfs gedachten en emoties. Alles kan een ondersteuning van gewaarzijn en daarmee van de meditatie zijn.
 
Van observeren naar analyseren
Waar we eerst nog observeren en de geest tot rust laten komen, maken we vervolgens de stap naar analytische meditatie. Wat is dat? Denk aan wanneer je je sleutels niet kan vinden. Wat doe je dan? Je houdt een moment rust en gaat in je geest terug naar waar je ze voor het laatste gezien of gebruikt hebt. Systematisch scan je je herinnering en gedachten af. In rust analyseer je als een detective waar je ze gelaten kan hebben. Je denkt met gewaarzijn. Dat is het begin van analytische meditatie. Denken en meditatie sluiten elkaar namelijk niet uit zoals wel gedacht wordt. Dat is niet zo. Wat ’n opluchting. Je kan gewoon denken. De sleutel ligt in het gewaarzijn, het weten wat je doet en hoe je het denken inzet. Zo maken we het onderscheid tussen natuurlijk en zelfgeschapen lijden. 
 
Je eigen illusies doorprikken
Wanneer we onze geest en onze reacties onderzoeken dan gaat het ons opvallen dat veel van de ellende waar we doorheen gaan door onszelf geschapen is, maar dat we dit niet doorhebben. Zo hebben we bijvoorbeeld allerlei verwachtingen over situaties en personen en projecteren er lustig op los. We zijn dan teleurgesteld of gekwetst wanneer onze verwachtingen niet beantwoord worden, maar vergeten dan dat het onze eigen verwachtingen betrof om te beginnen. Kortom, we creëerden zelf een illusie en zijn dan ontdaan dat het een illusie betrof. Analytische meditatie of inzichtmeditatie helpt ons te zien hoe het is en waar we ons aan vasthouden wat niet in overeenstemming met de werkelijkheid is. 
 
Er zijn dan drie grove misvattingen, die zowel op de objectieve wereld als op onszelf als waarnemend subject betrekking hebben. Dit herkennen verandert alles en laat zien hoe we samenspannen met verwarring en ongezonde emoties in een drama van illusie en pijn waar we ons van kunnen bevrijden door gewaarzijn, compassie en inzicht te ontwikkelen.
 
Relativiteit
Zo lijkt het wanneer we naar de wereld kijken dat we afzonderlijke dingen kunnen onderscheiden die enkelvoudig en op zichzelf bestaan en een zekere levensduur hebben. Relatief is dit waar, maar wanneer we dieper gaan kijken en analyseren beseffen we dat alles uit delen bestaat, onderling afhankelijk is en veranderlijk of vergankelijk. Zo bestaat een tafel uit een blad en poten en is die van de vloer afhankelijk om op te staan en is de tafel aan langzame slijtage onderhevig. Over tien jaar ziet hij er anders uit. Dat kennen we allemaal wel. We hebben gehoord over relativiteitstheorie en kwantummechanica, dat een atomaire kern niet gevonden kan worden en er kleine deeltjes zijn die we kunnen splitsen. We hebben erover gehoord, maar wat het echt voor ons betekent is weer iets anders. 
 
Onderling afhankelijke delen die veranderen
Nog interessanter wordt dat hetzelfde geldt voor onszelf! Wanneer we een gedachte hebben is dat een samenraapsel van woorden in een bepaalde context met een veranderende betekenis afhankelijk van wie wat wanneer zegt, waarom en op welke toon! Wanneer we een emotie ervaren kunnen we er helemaal door bevangen raken, maar wanneer we gaan analyseren dan zien we niet een enkelvoudig gevoel, maar sensaties in het lichaam die erbij horen, gedachten die het de emotie versterken, een verhaal dat de context geeft, bepaalde veronderstellingen en verwachtingen over hoe het zou moeten zijn enzovoort. Allemaal delen die van elkaar afhankelijk zijn en bewegen.
 
Voorbij dualiteit gaan
Ook ons ik dat de emotie voelt, is niet enkelvoudig, onafhankelijk en permanent, maar bestaat zelf ook uit allerlei delen, die onderling verbonden zijn en veranderlijk. Maar wie ben ik dan echt, vraag je je af? Zoekend naar onszelf zien we de ongezonde illusie van een ik dat permanent, enkelvoudig en onafhankelijk is en herkennen we al meer waarheid in een gezond zelf dat meervoudig is, interdependentie erkent en verandering. In de diepste kern kunnen we een zelf bespeuren voorbij de notie van een ik, voorbij concepten, voorbij dualiteit, voorbij ons denken, dat we niet kunnen pakken of grijpen. Het bijzondere van dit lumineuze zelf is dat we zelf-gewaar zijn, maar dat we het niet kunnen zien, proeven of grijpen. We noemen het dan leegte. Toch is het er, maar niet als iets en tegelijkertijd is deze leegte niet niets. Hè?    ……
 
Laten resoneren
Daar zijn we dan – het denken voorbij – de ervaring opent zich voorbij woorden. Er openen zich hier allerlei vragen die niet noodzakelijkerwijs een verbaal antwoord in zich dragen. Dat is iets om mee te zitten, te laten resoneren en doorwerken, de eigen innerlijke ervaring het werk laten doen zodat je eigen wijsheid zich kan openbaren. Hier houdt dit stukje dan ook op. 
 
Innerlijk verbinding maken met al die lagen van je zelf geeft inzicht en bevrijding van ballast en lijden. Yes, dat is fijn!